محمد حسن خان اعتماد السلطنه
742
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
يكنوع درختى است كه ساقه آن سرخ و مشابه شعلهء آتش است و چون در سواحل اين اراضى از اين اشجار زياد بود اين اراضى را برازيل نام نهاد و به مرور از كثرت استعمال برزيل شد . همچنين كردرال از اهالى پرتوغال به سواحل شمال و غربى ينگىدنيا كشتىرانى كرده تا به جزيرهء ترنو كه مدّتى پيش از اين انگليسها انكشاف كرده بودند رفته و به راه بغاز هودسن كه سمت شمالى ينگى دنياست كشتى رانده و چنان تصوّر نموده بودند كه از اين بغاز مىتوان به هند و چين رفت . افريقا - جلوس ملك اشرف قانصو به سرير سلطنت مصر و شام . [ سنهء 907 هجرى - سنهء 1501 مسيحى ] آسيا - در اواخر سال گذشته به شاه اسمعيل خبر دادند كه اميرزاده الوند با لشكرى جرّار به عزم رزم از تبريز به نخجوان آمده لهذا شاه اسمعيل از گيرودارى كه در گلستان و صفحات باكو داشت دست كشيده متوجّه آذربايجان شد ، در اين سال قبل از آنكه شاه اسمعيل و اميرزاده الوند روبرو نزديك يكديگر شوند يكفقره قشون اميرزاده الوند از عساكر شاه اسمعيل شكست خورده بعد از آن در موضع شرور از چخور سعد فئتين برابر شدند لشكر شاه اسمعيل به همه جهت هفتهزار نفر بودند ولى قشون اميرزاده الوند زياد و چندين برابر عساكر شاه اسمعيل مىبود ، مع ذلك چون جنگ درگرفت شاه اسمعيل غلبه نموده قشون اميرزاده الوند را متفرّق ساخت و چون دولت سلسلهء آققوينلو رو به زوال بود اميرزاده الوند فرار كرد شاه اسمعيل مظفّر و منصور به دار السلطنه تبريز آمد و به سرير سلطنت جلوس كرد و در اوايل جلوس امر نمود خطباء در خطبه اسم ائمهء اثنى عشر سلام اللّه عليهم را ذكر كنند و مذهب اماميّه كه از زمان سلطان طغرل بيك بن ميكائيل بن سلجوق و فرار نمودن بساسيرى يعنى در مدّت پانصد و بيست و هشت سال در پردهء اختفاء بود ظهور يافت و چون از كتب فقه اماميّه و مسائل مذهب جعفرى چيزى در ميان نبود يك جلد از تصانيف شيخ جمال الدّين مطهّر كه حاوى مسائل و فقه مزبور بود قانون و سرمشق شده بعدها علماى اعلام به تأليف و ازدياد كتب فقهيّه و مسائل مذهب جعفرى پرداختند . در اين سال حكمرانانى كه در ممالك و ولايات ايران دعوى استقلال و